İşverenlere Prim Desteğinin Uygulanması (Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, Sayı: 171, Mart 2018)

Sosyal Yardım Alanları İstihdam Eden İşverenlere Verilen Prim Desteğinin Uygulanması

 

Bünyamin ESEN (*)

(*) Sosyal Politika Bilim Uzmanı (London School of Economics)

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Doktora Adayı (Boğaziçi Üniversitesi)

SGK Sosyal Güvenlik Denetmeni

Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, Sayı: 171, Mart 2018

 

Öz: Ülkemizde uygulanmakta olan sosyal yardım sisteminde 2016 yılında yapılan değişiklikle düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan çalışabilir durumdaki kişilere mesleki eğitim, aktif iş gücü programları veya durumlarına uygun iş teklif edilmesi; kişinin teklif edilen eğitimi veya işi üç kez reddetmesi halindeyse yaşadığı hanenin düzenli sosyal yardımının bir yıl boyunca kesilmesi uygulamasına geçilmiştir. Refah bağımlılığı sorunu ile baş etmeye dönük bu düzenleme ile sosyal yardım alan kişilerin istihdama dâhil olmaları suretiyle kendi başlarına ayakta durabilecek hale gelmeleri hedeflenmektedir. Buna ilave olarak, düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilerin işverenlerce istihdam edilmelerinin teşviki amacıyla işverenlere SGK prim desteği uygulanmaya da başlanılmıştır. Söz konusu bu kişilerin işverenlerce istihdam edilmeleri halinde sigorta primine esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak sosyal sigortalar primlerinin işveren hissesi bir yıl boyunca Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır. Bu çalışmada sosyal yardım alanların istihdam edilmesi halinde işverenlere verilen prim desteğinin uygulama esasları uygulamaya rehberlik edecek şekilde örneklerle açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal yardım, SGK prim teşviki, prim desteği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, refah bağımlılığı.

 

  • GİRİŞ

Ülkemizin sosyal yardım sisteminde 2016 yılında 6704 sayılı Kanun[1] ile önemli değişiklikler yapılmıştır. Yapılan bu değişiklikler kapsamında, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilere Çalışma ve İş Kurumu (İŞKUR) tarafından mesleki eğitim, aktif iş gücü programları veya durumuna uygun bir iş teklif edilmektedir. Kendisine eğitim veya iş teklif edilen kişinin, kendisine teklif edilen bu eğitimi veya işi geçerli bir mazereti olmaksızın üç kez reddetmesi halinde ise hanesine ödenen düzenli sosyal yardım bir yıl boyunca kesilmektedir. Sistemin temel amacı sosyal yardım alan geliri düşük kişilerin istihdama yönlendirilmesidir. Kişilerin uzun dönemi olarak devlet yardımlarına bağımlı kalmasını ifade eden “refah bağımlılığı” sorunu ile baş etmeye dönük bu düzenleme ile sosyal yardım alan kişilerin istihdama dâhil olmaları suretiyle kendi başlarına ayakta durabilecek hale gelmeleri amaçlanmaktadır.

Buna ilave olarak, düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilerin istihdamını teşvik etmek üzere işverenlere sosyal sigortalar prim desteği de uygulanmaktadır.[2] Söz konusu bu kişilerin işverenlerce istihdam edilmeleri halinde kendilerini çalıştıran işverenlere sigorta prim desteği verilmekte; destek kapsamında olan sigortalıların sigorta primine esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak sosyal sigortalar primlerinin işveren hissesi bir yıla kadar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır.

Sosyal yardım alan kişilerin istihdamı halinde uygulanacak bu prim desteği ile ilgili alt mevzuat, uzunca bir gecikmeden sonra 22.06.2017 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Sosyal Yardım Yararlanıcılarının İstihdamına İlişkin Yönetmelik ile tamamlanmış bulunmaktadır. Uygulama esaslarını belirleyen bu yönetmelik 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Böylece ülkemizde uygulanmakta olan sosyal sigortalar prim teşviki, desteği ve indirimlerine bir yenisi daha eklenmiş bulunmaktadır. Yeni prim desteğinden yararlanma şartları ve desteğin uygulanma esasları konusunda işverenlerin bilgilendirilmesine ihtiyaç durulmaktadır.

Bu makalemizde sosyal yardım alanların istihdam edilmesi halinde 3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi gereğince uygulanan sosyal yardım alanların istihdamı prim desteği, işverenlere ve işveren vekillerine rehberlik edecek bir şekilde örneklerle ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

 

  • SOSYAL YARDIM ALANLARIN İSTİHDAMA YÖNLENDİRİLMESİ

Ülkemizde sosyal yardım sisteminin yürütücüsü Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’dır. Bakanlık tarafından uygulanmakta olan sosyal yardım sisteminde 2016 yılında 6704 sayılı Kanun ile önemli bir değişiklik yapılmış ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’na Ek 5 inci madde eklenmiştir. Bu değişiklik ile sosyal yardım politikaları ile istihdam politikalarının uyumlulaştırılması yönünde çok önemli bir adım atılmıştır. Yapılan değişiklik düzenli sosyal yardım alan kişilerin devlet yardımlarına bağımlılığın azaltılması ve istihdama katılımının teşvikini hedeflemektedir.

Getirilen yeni sistem kapsamında, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenen nakdî düzenli sosyal yardımlardan[3] en az bir defa yararlanmış olanların ikamet ettiği hanede bulunan [4]ve çalışabilir durumda olanlar[5], Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından bütünleşik sosyal yardım sistemi üzerinden Türkiye İş Kurumu sistemine kaydedilmektedir. Bu çerçevede, sosyal yardım alan hanelerde yaşayan bireylerin iş bulmasına veya işe hazırlanmasına İŞKUR tarafından aracılık edilmektedir. Tespit edilen bu kişiler Çalışma ve İş Kurumu tarafından mesleki eğitime veya diğer aktif iş gücü programlarına tabi tutulmaktadır. Keza, bu kişilerin durumlarına uygun bir işin tespit edilmesi halinde de İŞKUR tarafından kendilerine iş teklif edilmektedir.

Teklif edilecek mesleki eğitim, iş veya aktif işgücü programları ilçe belediyesi için ilçe sınırı, büyükşehir belediyesi için işyeri servis aracı veya en fazla iki şehir içi toplu taşıma aracıyla ulaşım sağlanabilen il sınırı dâhilinde yer almaktadır. Ancak kişinin istemesi halinde farklı il veya ilçelerde istihdam edilebilmesi mümkündür (ASPB, 2017: Md 10).

Sistem kapsamında, haklı bir sebep göstermeden mesleki eğitimi veya aktif iş gücü programlarını ya da Türkiye İş Kurumu tarafından teklif edilen işi üçüncü kez kabul etmeyenlerin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenen nakdî düzenli sosyal yardımları, durumun bütünleşik sosyal yardım sistemi üzerinden Türkiye İş Kurumu veri tabanından tespit edilmesini takip eden aybaşından itibaren bir yıl süreyle kesilmektedir. Kişilerin haklı bir sebep ile işi reddetmeleri halinde ise kesinti yaptırımı uygulanmamaktadır.[6]

 

  • SOSYAL YARDIM ALAN KİŞİLERİ İSTİHDAM EDEN İŞVERENLERE UYGULANAN PRİM DESTEĞİNİN HESAPLANMASI

Sosyal yardım alan kişilerin istidama yönlendirilmeleri sisteminin bir diğer ayağını da getirilen prim desteği oluşturmaktadır. 26.04.2016 tarihinden bu yana yürürlükte olan prim desteğinin temel amacı sosyal yardım alan kişilerin istihdamının özendirilmesi ve finansal olarak cazip hale getirilmesidir.

3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci Maddesi kapsamında uygulanan bu prim desteği kapsamında, sosyal yardım alan hanelerde bulunan kişilerin özel sektör işverenlerince[7] 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında istihdam edilmeleri halinde bunları istihdam eden işverenlere sigorta prim desteği verilmektedir. Özellikle belirtmek gerekir ki, 3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi kapsamındaki teşvik yalnızca özel sektör işyerlerini kapsamaktadır. Kamu işyerleri teşvikten yararlanama hakkına sahip değildir. Özel sektör işyerlerinin kamudan aldıkları her türlü alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri de teşvik kapsamında değildir.

Sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilerin istihdam edilmesi halinde uygulanacak teşvik prime esas kazanç alt sınırı[8] üzerinden uygulanmaktadır. Bu şekilde hesaplanan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarın tamamı sigortalının işe başladığı tarihten itibaren ve sigortalı çalıştığı sürece (azami olarak bir yıl) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan karşılanmaktadır. Aşağıdaki Örnek 1’de sosyal yardım alanların istihdamı halinde uygulanan prim desteğinin hesaplanması gösterilmiştir.

 

Örnek 1: Sosyal yardım alanların istihdamı prim desteği kapsamına giren A sigortalısının, 5 Puanlık prim desteğinden de yararlanmakta olan M işyerinde 1 Haziran 2018 tarihinde işe girdiğini varsayalım. A sigortalısının Aralık ayı için 3 bin TL brüt ücret aldığı varsayıldığında işyerinin prim desteği kapsamında yararlanacağı indirim tutarı şöyle hesaplanacaktır:

Açıklama Hesaplama Tutar
Çalışanın Brüt Ücreti 3.000 TL
Toplam Prim Tutarı 3.000 x %37,5[9] 1.125 TL
5 Puanlık İndirim Tutarı

(Hazinece karşılanan)

3.000 x %5 – 150 TL
3294 sayılı Kanun Ek 5 inci Madde İndirim Tutarı

(Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca karşılanan)

2.029,50[10] x %15 – 304,43 TL
Yararlanılacak Toplam Prim İndirim 150 + 275,40 TL 454,43 TL
SGK’ya Ödenecek Kalan Prim Tutarı 1.125 – 454,43 670,57 TL

Örnekte görülen çalışan için hem 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde tanımlanan 5 puanlık indirimden hem de 3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi indiriminden yararlanıldığı görülmektedir. Beş puanlık indirimin herhangi bir teşvik, destek veya indirim ile birlikte uygulanması halinde beş puanlık indirim öncelikle uygulanmalı, diğer indirimler daha sonra tatbik edilmelidir (5510 sayılı Kanun: Md. 81/1-(ı)).

 

  • PRİM DESTEĞİ KAPSAMINA GİREN KİŞİLER

Sosyal yardım alanların istihdam edilmesi halinde uygulanan prim desteğinden yararlanabilmek için işe alınan sigortalının şu şartların hepsini bir arada taşıması gerekmektedir:

  • İşe başladığı tarihten önceki son bir yıl içerisinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenen nakdî düzenli sosyal yardımlardan en az bir defa yararlanmış olanların ikamet ettiği bir hanede bulunması.
  • Gelir testine göre[11] aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olması.
  • 18 yaşını doldurmuş (19 yaşından gün almış) ve 55 yaşından gün almamış olması.[12]
  • Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işsizler arasında olması.
  • 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında aylık almıyor olması.
  • 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun[13] Ek 7 nci maddesi kapsamında engelli yakını olarak engellilerin evde bakımına destek için yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmıyor olması.

Bu şartları taşıyan bir kişiyi 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) statüsü kapsamında sigortalı olacak şekilde 26.04.2016 ve sonrasındaki bir tarihte işe alan özel sektör işverenlerinin destekten yararlanması mümkün bulunmaktadır. Belirtmek gerekir ki, sosyal yardım alanların istihdamı prim desteği, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmamaktadır.

 

  • DESTEKTEN YARARLANMAK İÇİN İŞYERİ AÇISINDAN ŞARTLAR VE ORTALAMA ÇALIŞAN SAYISININ HESAPLANMASI

Sosyal yardım alan bir hanede yaşayan ve yukarıda zikredilen koşulları taşıyan birinin 4/1-(a) statüsünde işe alınması halinde prim desteğinden yararlanabilmek için işyeri bazında da şartlar bulunmaktadır. İlk şart, yeni işe alınan sigortalının işe alındığı takvim yılından bir önceki takvim yılında işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olmasıdır. Eğer işyeri işe yeni aldığı sigortalıya rağmen bir önceki takvim yılında çalıştırdığı ortalama işçi sayısının altına düşmüş ise ortalamanın altına düştüğü aylar için destekten yararlanamayacaktır.

İlave istihdamın hesabında, bir önceki takvim yılındaki sigortalı sayısı temel alınacaktır. Ortalama, bir önceki yılın Ocak ile Aralık ayı arasında işyerinden verilen asıl ve ek aylık prim ve hizmet belgelerinde toplam kayıtlı sigortalı sayısından iptal aylık prim ve hizmet belgelerindeki toplam kayıtlı sigortalı sayısı düşülerek bulunacak rakam 12’ye bölünerek bulunacaktır. Örnek 2’de ortalama çalışan sayısının hesaplanması gösterilmiştir.

 

Örnek 2: X unvanlı işyerinin 2017 yılında aylar itibariyle aylık prim ve hizmet belgeleri ile SGK’ya bildirdiği sigortalı sayıları tabloda gösterilmiştir.

2017 Ocak 2017 Şubat 2017 Mart 2017 Nisan 2017 Mayıs 2017 Haziran
5 3 3 3 3 6
2017 Temmuz 2017 Ağustos 2017 Eylül 2017 Ekim 2017 Kasım 2017 Aralık
7 7 7 6 7 7

2017 yılı boyunca bildirilen toplam sigortalı sayısı: 5+3+3+3+3+6+7+7+7+6+7+7=57

Ortalama Sigortalı sayısı= 57 / 1 = 4,75 (5 Sigortalı) olacaktır.[14] İşyerince işe alınacak altı ve üzerindeki çalışanları için teşvikten yararlanmak mümkündür.

 

Ortalama sigortalı sayısının takibi teşvikten yararlanmak için özel bir önem arz etmektedir. Her ne kadar ortalama sayısı SGK’nın e-bildirge sistemi tarafından online kontrol edilecek olsa da destek kapsamına giren sigortalının, işe alındığı yıldan bir önceki takvim yılında işyerinden bildirilen sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak çalıştırılıp çalıştırılmadığı hususu işverenlerce takip edilmelidir.  Zira ortalamanın üzerinde olmadığı halde destekten yersiz faydalanılması halinde, işverenlerden yersiz yararlanılan prim tutarları gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte SGK tarafından tahsil edilecektir.

Destekten yararlanmak için işyerinin karşılaması gereken diğer koşullar şunlardır: İşyerinin 5510 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içinde SGK’ya vermesi, sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca karşılanmayan tutarını yasal süresi içinde ödemesi ve kapsama giren sigortalının işe alındığı işyerinden dolayı SGK’ya prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması. SGK’ya olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının 6183 sayılı Kanunun[15] 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirilmiş veya ilgili kanunlar uyarınca prim borçlarının yeniden yapılandırılmış olması, bu tecil, taksitlendirme ve yeniden yapılandırma devam ettiği sürece işverenlerin prim desteğinden yararlanmasına engel teşkil etmemektedir.

İşverenler sosyal yardım alanların istihdamı halinde uygulanan prim desteğinden aynı her bir sigortalı için bir yılı geçmemek üzere yararlandırılır. Bakanlar Kurulu sigortalının işe alındığı tarihten itibaren bir yıllık destekten yararlanma süresini bir yıl daha uzatmaya yasal olarak yetkili kılınmıştır. Ancak bu makalenin yayım tarihi itibariyle destek süresi uzatılmamış bulunmaktadır. Örnek 3’te bir çalışan için azami destekten yararlanma süresinin nasıl uygulanacağı açıklanmıştır.

Örnek 3: N unvanlı işyerinde 3294 sayılı Kanunun Ek 5’inci maddesi prim desteği kapsamına giren A sigortalısı 8 ay boyunca teşvik kapsamında bildirilmiş, sonrasında işten ayrılmıştır. Sigortalı A’nın N unvanlı başka bir işyerinde çalışmaya başladığı varsayılır ise yeni işyerinden 3294 sayılı Kanunun Ek 5’inci maddesi prim desteğinden geriye kalan 4 ay boyunca (kalan teşvik süresi kadar) diğer şartları da taşıması halinde yararlanılabilmesi mümkündür.

 

Sosyal yardım alanların istihdamı halinde uygulanan prim desteği 26.04.2016 tarihinden bu yana yürürlükte bulunmaktadır. Başka bir ifade ile 26.04.2016 tarihi ve sonrasında yukarıda anlatılan kapsama giren çalışanların kapsama giren işyerlerinde işe alınmış olması halinde azami bir yıllık üst sınıra kadar destekten yararlanılması mümkündür. Prim desteğinin alt mevzuatının çıkartılmasında yaşanan gecikme ve SGK e-bildirge sisteminin uyumlulaştırılmaması nedeniyle kapsama giren bir çalışanı 3294 sayılı Kanunun Ek 5’inci maddesi prim desteği kapsamında bildirememiş işverenlerin geçmişte normal olarak verdikleri aylık prim ve hizmet belgelerine iptal ve teşvik kapsamında ek bildirge vererek bildirmeleri mümkündür. Ancak iptal ve ek bildirgelerdeki hizmet günü ve sigorta primine esas kazanç tutarı ayni olmalıdır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği gereğince kanun türü değiştirilerek verilen aylık prim ve hizmet belgeleri ayrıca incelemeye gerek kalmaksızın işleme alınır ve bu nitelikte verilen aylık prim be hizmet belgelerine idari para cezası da uygulanmaz.[16]

 

  • DESTEKTEN UZAKLAŞTIRILMA YAPTIRIMI

3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi gereğince uygulanan sosyal yardım alanların istihdamı prim desteğinden haksız yararlanma durumları ile ilgili olarak düzenlemeler de yapılmıştır: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca karşılanan prim tutarları, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmamaktadır. Destekten yersiz olarak faydalanıldığının tespiti hâlinde, yararlanılan destek tutarı 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverenden tahsil edilecektir.

3294 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi gereğince uygulanan sosyal yardım alanların istihdamı prim desteğinden uzaklaştırılma ile ilgili hükümler ise şöyledir: Mahkeme kararıyla veya yapılan kontrol ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği işyerleri ilk tespitte bir ay süreyle, ilk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde tekrar eden her bir tespit için ise bir yıl süreyle sosyal yardım alanların istihdamı prim desteğinden uzaklaştırılmaktadır. Beş kişiden fazla olmamak koşuluyla çalıştırılan toplam sigortalı sayısının %1’ini aşmayan sayıda, çalıştırılanların sigortalı olarak bildirilmediğinin tespit edilmesi halinde ise uzaklaştırma uygulanmamaktadır (5510 sayılı Kanun: Ek Md. 14).

Özel bir durum olarak, işyerinden bildirilen sigortalının fiilen çalıştırılmadığının tespit edilmesi halinde ise sosyal yardım alanların istihdamı prim desteğinden uzaklaştırma yaptırımı uygulanmamaktadır.

 

  • SONUÇ

Ülkemizde uygulanmakta olan sosyal yardım sisteminde 6704 sayılı Kanunla yapılan son değişiklikle düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilere mesleki eğitimi, aktif iş gücü programları veya iş teklif edilmesi; kişinin teklif edilen eğitimi veya işi geçerli bir mazeret olmaksızın üç kez reddetmesi halindeyse yaşadığı hanenin düzenli sosyal yardımının bir yıl boyunca kesilmesi uygulamasına geçilmiştir.

Söz konusu bu düzenlemeye ilave olarak, düzenli sosyal yardım alan hanelerde yaşayan kişilerin işverenlerce istihdam edilmeleri halinde işverenlere sigorta prim desteği verilmesi de söz konusudur.

İşe başladığı tarihten önceki son bir yıl içerisinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenen nakdî düzenli sosyal yardımlardan en az bir defa yararlanmış olanların ikamet ettiği hanede bulunanlardan Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işsizler arasında olması kaydıyla, özel sektör işverenlerince istihdam edilen sigortalılar için; prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarın tamamı işe başladığı tarihten itibaren bir yıl süreyle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. Ancak, yeni işe alınan sigortalının işe alındığı takvim yılından bir önceki takvim yılında işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olması zorunludur. Bakanlar Kurulu sigortalının işe alındığı tarihten itibaren bir yıllık destekten yararlanma süresini bir yıl daha uzatmaya yasal olarak yetkili kılınmıştır.

 

KAYNAKÇA:

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2017) Sosyal Yardım Yararlanıcılarının İstihdamına İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete (Tarih: 22.06.2017, Sayı: 30104), Ankara.

Sosyal Güvenlik Kurumu (2017) “Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimlerde Yasaklamaya İlişkin Yeni Uygulama” konulu 2017-18 sayılı Genelge, SGK Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü, Tarih: 11.04.2017, Ankara.

T.C. Yasalar (1953) Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında 6183 sayılı Kanun, Resmî Gazete (Tarih: 28.07.1953, Sayı: 8469), Ankara.

T.C. Yasalar (1976) 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında 2022 sayılı Kanun, Resmî Gazete (Tarih: 10.07.1976, Sayı: 15642), Ankara.

T.C. Yasalar (1983) 2828 sayılı Sosyal Hizmet Kanunu, Resmî Gazete (Tarih: 27.05.1983, Sayı: 18059), Ankara.

T.C. Yasalar (1986) 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu, Resmî Gazete (Tarih: 14.06.1986, Sayı: 19134), Ankara.

T.C. Yasalar (2005) Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair 5335 sayılı Kanun, Resmî Gazete (Tarih: 27.04.2005, Sayı: 25798), Ankara.

T.C. Yasalar (2006) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Resmî Gazete (Tarih: 16.06.2006, Sayı: 26200), Ankara.

T.C. Yasalar (2016) 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair 6704 sayılı Kanun, Resmî Gazete (Tarih: 26.04.2016, Sayı: 29695), Ankara.

Sosyal Güvenlik Kurumu (2010) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, Resmî Gazete (Tarih: 12.05.2010, Sayı: 27579), Ankara.

[1] T.C. Yasalar (2016) 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair 6704 sayılı Kanun, Resmi Gazete (Tarih: 26.04.2016, Sayı: 29695), Ankara.

[2] Söz konusu prim desteği 26.04.2016 tarihinden bu yana yürürlükte bulunmaktadır.

[3] “Nakdî düzenli sosyal yardımlar” ifadesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenen şartlı eğitim yardımları, şartlı sağlık yardımları, şartlı gebelik yardımları, eşi vefat etmiş kadınlara yönelik yardımlar, muhtaç asker ailelerine yönelik yardımlar, öksüz, yetim ve asker çocuğu yardımları ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu tarafından belirlenecek diğer düzenli yardımları ifade etmektedir (ASPB, 2017: Md. 3).

[4] Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın uygulamasına göre “hane” kavramı aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın adres kayıt sistemindeki kayıtlara göre aynı konutta ya da aynı konutun bir bölümünde yaşayan bir kişiyi veya birden fazla kişiden oluşan topluluğu ifade etmektedir.

[5] 18 yaşından büyük ve 56 yaşından küçük olanlar çalışabilir kategorisinde değerlendirilmektedir (ASPB, 2017: Md. 10/7-(b).

[6] Kadınların bakmak zorunda olduğu ilkokul çağında veya daha küçük yaşta çocuk ya da çocukları olması İŞKUR tarafından teklif edilen eğitim veya işi reddetmek için geçerli neden kabul edilmektedir. Keza, erkek olsun kadın olsun kişinin sürekli hastalık hali veya çalışmasına engel teşkil eden bu ve benzeri nitelikteki mazeretlerinin Vakıflar tarafından tespit edilmesi halinde bu tespit kararı Vakıfça kayıt altına alınarak bu kişiler çalışamaz olarak nitelendirilir ve İŞKUR sistemine kayıtları yapılmaz.

[7] Sosyal yardım alanların istihdamı prim desteğinden genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklara ait işyerleri faydalanamamaktadır (5335 s.K.: Md. 30).

[8] Sigorta primine esas kazanca 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde sayılan unsurlar girer. Sigorta primine esas kazanç alt sınırı 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenmekte olup asgari ücretin brüt tutarı kadar belirlenmiştir.

[9] 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışanların prim oranları %37,5’tur. Bunun %22,5’u işveren hissesi, % 15’i ise sigortalı hissesidir.

[10] 01.01.2018 ile 31.12.2018 tarihleri arasında aylık asgari ücret brüt 2029,50 TL’dir.

[11] Gelir testi ifadesi harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, SGK’ca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak kişilerin gelirlerinin tespit edilmesini ifade etmektedir. Halen uygulamada gelir testi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından gerçekleştirilmektedir.

[12] ASPB, 2017: Md. 10/7-(b).

[13] T.C. Yasalar (1983) 2828 sayılı Sosyal Hizmet Kanunu, Resmi Gazete (Tarih: 27.05.1983, Sayı: 18059), Ankara.

[14] Hesaplamada küsuratlar bir üst tam sayıya tamamlanır.

[15] T.C. Yasalar (1953) Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında 6183 sayılı Kanun, Resmi Gazete (Tarih: 28.07.1953, Sayı: 8469), Ankara.

[16] Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, Md. 103/IV.